การเลี้ยงพันธุ์ปลาตะเพียน

posted on 06 Sep 2012 16:14 by thaipetscute directory Knowledge
การเลี้ยงพันธุ์ปลาตะเพียน

ปลาตะเพียนขาว หรือที่เรียกติดปากกันสั้น ๆ ว่า ปลาตะเพียน ชื่อวิทยาศาสตร์ เรียกว่า Puntius gonionotus เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งซึ่งมีถิ่นกำเนิดอยู่ทั่วไปในแถบประเทศอินโดนีเซีย ไทย เวียดนาม และศรีลังกา
 

สำหรับในประเทศไทยนั้น หากจะค้นไปถึงว่าปลานี้ประชาชนเริ่มรู้จักกันมาตั้งแต่สมัยไหน เชื่อกันว่าปลาชนิดนี้มีอยู่คู่กับแม่น้ำ ลำคลอง ในแถบภูมิภาคส่วนนี้นานหนักหนาแล้ว นับตั้งแต่สมัยสุโขทัย หรืออาจจะก่อนกว่านั้น เพราะมีลายของถ้วยชามเครื่องเคลือบปรากฎเป็นรูปปลาตะเพียนให้เห็นอยู่กลาดเกลื่อนแต่ชื่อ "ตะเพียน" ที่ใช้เรียกขานกัน เพิ่งจะมาพบเป็นหลักฐานในสมัยอยุธยาตอนปลาย จากพงสาวดารฉบับกรมพระปรมานุชิตชิโนรส และฉบับพระราชหัตถเลขา มีข้อความต้องกันอยู่ว่าสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ ชอบเสวยปลาตะเพียน ถึงกับตั้งกำหนดโทษแก่คนที่กินปลาตะเพียนว่า จะต้องถูกปรับถึง 5 ตำลึง และในกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร (เจ้าฟ้ากุ้ง) ได้พรรณนาถึงฝูงปลามีความว่า

เทโพและเทพา ตะเพียนกาพาพวกจร
อ้ายบ้าปลาสลุมพอน ผักพร้าเพรี้ยแลหนวดพราหมณ์
เทโพพาพวกพ้อง เทพา
ปลาตะเพียนปลากาพา คู่เคี้ย
สลุมพอนอ้ายบ้าปลา หลายหมู่
ปลาผักพร้าม้าเพรี้ย ว่ายไหล้หนวดพราหมณ์
นับว่า ปลาตะเพียน หรือตะเพียนขาว เป็นปลาน้ำจืดคู่บ้านคู่เมืองโดยแท้

รูปร่างลักษณะและนิสัย
ปลาตะเพียนขาว มีลักษณะลำตัวแบนข้าง ขอบหลังโค้งยกสูงขึ้น หัวเล็ก ปากเล็ก ริมฝีปากบาง จะงอยปากแหลม มีหนวดเส้นเล็ก ๆ 2 คู่ มีเกล็ดตามเส้นข้างตัว 29-31 เกล็ดลำตัวมีสีเงิน บริเวณส่วนหลังมีสีคล้ำส่วนท้องเป็นสีขาวนวล ปลาตะเพียนขาวซึ่งมีขนาดโตเต็มที่แล้วจะมีลำตัวยาวที่สุดเกือบ 50 ซม.ปลาตะเพียนขาวเป็นปลาน้ำจืด อาศัยอยู่ทั่วไปทั้งในแม่น้ำ ลำคลอง หนอง บึง แต่เจริญเติบโตขยายsพันธุ์ได้ในแหล่งน้ำซึ่งมีความกร่อยเล็กน้อย ฉะนั้นจึงสามารถเลี้ยงให้เจริญเติบโตได้ทั้งในบ่อน้ำจืดและน้ำกร่อย อ่างเก็บน้ำ ตลอดจนในนาข้าว

ลักษณะเพศและการแพร่ขยายพันธุ์
ลักษณะเพศ ลักษณะภายนอกของปลาตะเพียนขาวตัวผู้ และตัวเมีย คล้ายคลึงกันมาก แต่เมื่อใกล้ฤดูผสมพันธุ์ จะสังเกตได้ง่ายขึ้น คือตัวเมียจะมีท้องอูมเป่ง พื้นท้องนิ่มและช่องเพศกว้างกว่าปกติ ส่วนตัวผู้ท้องจะแบน พื้นท้องแข็ง ถ้าเอามือลองรีดเบา ๆ ตรงบริเวณท้อง จะมีสีขาวขุ่นคล้ายน้ำนมไหลออกมาฤดูวางไข่ ปลาตะเพียนขาว จะวางไข่ราว ๆ ปลายเดือนพฤษภาคมถึงกลางเดือนมิถุนายน ซึ่งเป็นระยะเวลาที่ฝนเริ่มตก หลังจากที่ฝนตกหนักเพียง 2-3 ครั้ง ปลาก็จะวางไข่จนหมด ไข่จะฟักออกเป็นตัวภายใน 8-12 ชั่วโมง ในอุณหภูมิของน้ำประมาณ 29-30 องศาเซลเซียส
แม่ปลาตะเพียนขาวตัวหนึ่ง ๆ สามารถมีไข่ได้ตั้งแต่ 50,000-100,000 ฟอง และชอบวางไข่ตามบริเวณชายฝั่งของลำธารเล็ก ๆ ที่ไหลลงมารวมกับลำธารใหญ่ซึ่งมีสภาพเป็นโคลน ปลาตะเพียนขาวสามารถวางไข่ในบ่อเลี้ยงได้ภายในปีแรก เมื่อแม่ปลามีขนาดตัวยาว 25 ซม.

การนำปลาตะเพียนขาวมาเลี้ยงในบ่อ

1. บ่อ บ่อเลี้ยงปลาตะเพียนขาว ควรมี 3 ชนิดคือ
ก. บ่อผสมพันธุ์ ควรเป็นบ่อดินขนาด 100 ตารางเมตร หรือบ่อซีเมนต์ขนาด 10 ตารางเมตร มีน้ำถ่ายเทเล็กน้อยอยู่ตลอดเวลา
ข. บ่ออนุบาล ควรเป็นบ่อดินที่เตรียมไว้สะอาดแล้ว ขนาด 200-400 ตารางเมตร ความลึกของบ่อประมาณ 1.5 เมตร มีการถ่ายเทน้ำได้พอสมควร ใช้เลี้ยงลูกปลาตะเพียนขาว ซึ่งมีอายุได้ประมาณ 15 วัน จนลูกปลามีขนาดความยาวประมาณ 5-7 เซนติเมตร ระยะอนุบาลลูกปลาดังกล่าวนี้ควรปล่อยลูกปลาในอัตรา 15 ตัวต่อ 1 ตารางเมตร หรือประมาณ 25,000 ตัวต่อไร่
ค. บ่อเลี้ยง ควรเป็นบ่อดินซึ่งมีขนาด 400 ตารางเมตรขึ้นไปจนถึงขนาด 1 ไร่ หรือมากกว่านั้น ความลึกของน้ำในบ่อควรให้เกินกว่า 1 เมตรขึ้นไป ใช้เลี้ยงลูกปลาที่มีขนาดความยาว 5-7 เซนติเมตร หากปลาที่ปล่อยลงเลี้ยงมีขนาดโตกว่านั้นควรปล่อยในอัตรา 2-3 ตัวต่อ 1 ตารางเมตร


2. การเตรียมบ่อ
ก. บ่อใหม่ หากเป็นบ่อที่ขุดใหม่ ดินมักจะเป็นกรด ควรใช้ปูนขาวโรยให้ทั่วบ่อ ในอัตรา 1 กิโลเมตร ต่อเนื้อที่ 10 ตารางเมตร


ข. บ่อเก่า จำเป็นต้องปรับปรุงบ่อ โดยกำจัดวัชพืชออกให้หมด เช่น ผักตบชวา จอก บัว และหญ้าต่าง ๆ เพราะวัชพืชเหล่านี้จะปกคลุมผิวน้ำเป็นอุปสรรคต่อการหมุนเวียนของอากาศ และเป็นที่อยู่อาศัยของศัตรูได้ คันบ่อควรลอกเลนขึ้นมาตกแต่ง และทำท่อระบายน้ำให้เรียบร้อย ตากบ่อนั้นทิ้งไว้จนแห้ง แสงแดดจะช่วยกำจัดเชื้อโรคและช่วยให้คุณภาพของดินในบริเวณบ่อมีคุณสมบัติดีขึ้นก่อนปล่อยปลาลงเลี้ยง ต้องกำจัดศัตรูของปลาตะเพียน ได้แก่ พวกปลากินเนื้อ เช่น ปลาช่อน ปลาชะโดปลาดุก กบ เขียด และงู ฯลฯ โดยการระบายน้ำออกจากบ่อให้แห้งขอดแล้วจับขึ้นให้หมด ในกรณีที่ไม่สามารถระบายน้ำออกได้ ควรใช้โล่ติ๊นสด 1 กิโลกรัม ต่อปริมาณน้ำ 100 ลูกบาศก์เมตร วิธีใช้คือทุบหรือบดโล่ติ๊นให้ละเอียด นำลงแช่น้ำสัก 1 หรือ 2 ปี๊บ ขยำโล่ติ๊นเพื่อให้สีขาวออกมาหลาย ๆ ครั้งจนหมด แล้วนำไปสาดให้ทั่วบ่อ ศัตรูพวกปลาดังกล่าวก็จะตายลอยขึ้นมา ต้องเก็บออกทิ้งอย่าปล่อยให้เน่าอยู่ในบ่อเพราะจะทำให้น้ำเสียได้ ก่อนที่จะปล่อยปลาลงเลี้ยง ควรทิ้งระยะไว้ประมาณ 7-10 วัน เพื่อให้ฤทธิ์ของโล่ติ๊นสลายตัว


ค. การใส่ปุ๋ย ปุ๋ยอินทรีย์ ซึ่งได้แก่ปุ๋ยคอกที่ตากแห้งแล้ว หรือปุ๋ยหมัก อัตราการใส่ปุ๋ยประมาณ 50-200 กิโลกรัมต่อไร่ ระยะแรกนั้นควรใส่ปุ๋ยในขณะที่ตากบ่อก่อนระบายน้ำเข้า ระยะหลัง ๆ ควรใส่ในอัตราครั้งละครึ่งหนึ่งของระยะแรก จนกระทั่งน้ำมีสีเขียว ลักษณะเช่นนี้แสดงว่ามีอาหารธรรมชาติเกิดขึ้นอย่างสมบูรณ์แล้วปุ๋ยอินทรีย์หรือปุ๋ยวิทยาศาสตร์ อาจหาซื้อได้ในรูปที่ผสมเสร็จแล้ว โดยมีอัตราส่วนของฟอสฟอรัสสูงกว่าส่วนผสมอื่น และใช้ในอัตรา 4 กิโลกรัมต่อไร่ต่อเดือน

การเตรียมการผสมพันธุ์ปลาตะเพียนขาว


1. การคัดเลือกพ่อแม่ปลา ปลาที่มีลักษณะพร้อมที่จะทำการขยายพันธุ์ได้ จะต้องมีลักษณะดังต่อไปนี้
ก. ปลาตัวผู้ เป็นปลาที่มีลักษณะสมบูรณ์ ไม่ช้ำ ไม่มีบาดแผลตามตัว เมื่อเอามือบีบตรงบริเวณท้องเบา ๆ จะมีน้ำเชื้อสีขาวข้นไหลออกมา
ข. ปลาตัวเมีย เป็นปลาที่มีลักษณะท้องอูม บริเวณส่วนท้องจะมีขนาดกว้างกว่าปลาตัวผู้ เมื่อเอามือจับจะรู้สึกนิ่ม หากมองจากด้านหลังของตัวปลา จะเห็นท้องยื่นออกมาทางด้านข้างทั้งสองด้าน ช่องเพศมีสีแดงเรื่อ ๆ หรือสีแดงเข้ม

2. การเตรียมอุปกรณ์ต่าง ๆ
อุปกรณ์ที่ใช้ในการเพาะขยายพันธุ์ปลาตะเพียนขาว มีดังต่อไปนี้
ก. กรงลวดตาข่ายขนาด 50x120x70 ซม. ใช้สำหรับขังพ่อแม่ปลา เพื่อให้ผสมพันธุ์ในกรงนี้
ข. กระชังผ้าขาวไนลอนแก้ว กว้าง 100 ซม. ยาว 120 ซม. และลึก 90 ซม. ใช้สำหรับรองรับไข่ที่ผ่านจากกรงลวดตาข่าย
ค. กระชังไม้เนื้อแข็งหรือไม่ไผ่ กว้าง 2 ม. ยาว 4 ม. ลึก 1.5 ม. 
ง. สวิงใช้สำหรับจับปลา

บ่อผสมพันธุ์ปลา
บ่อดินขนาดตั้งแต่ 100 ตารางเมตร หรือบ่อซีเมนต์ขนาด 10 ตารางเมตร ถ้ามีน้ำถ่ายเทเล็กน้อยอยู่ตลอดเวลาก็จะดี นำกรงลวดไปลอยไว้ในน้ำ ให้กรงอยู่เหนือผิวน้ำ ประมาณ 20 ซม. กรงลวดนี้ลอยน้ำอยู่ในกระชังผ้าไนลอนแก้ว ก้นของกรงลวดอยู่เหนือก้นกระชังประมาณ 20 ซม. ทั้งกรงลวดและกระชังผ้าในลอนแก้วนี้จะอยู่ในกระชังไม้ ซึ่งมีขนาดตากระชังห่างประมาณ 1 ซม. เพื่อกันมิให้ปลาปักเป้าหรือปูมาทำลายกระชังผ้าไนลอนแก้ว ซึ่งหุ้มไข่ปลาอยู่

วิธีการเพาะขยายพันธุ์

หลังจากคัดเลือกพ่อ-แม่ปลาได้แล้ว นำพ่อ-แม่ปลาไปปล่อยไว้ในกรงลวด ในอัตราตัวเมีย 1 ตัว ต่อตัวผู้ 2 ตัว หรือตัวเมีย 3 ตัวต่อตัวผู้ 5 ตัว กรงลวดแต่ละกรงนั้นควรปล่อยแม่ปลาประมาณ 5-10 ตัว การเพาะพันธุ์ปลาตะเพียนขาว ต้องทำในช่วงปลายเดือนพฤษภาคม ถึงกลางเดือนมิถุนายนเพราะเป็นช่วงฤดูวางไข่ผสมพันธุ์ของปลาตะเพียนขาวเมื่อพ่อ-แม่ปลาเริ่มรัดหรือผสมพันธุ์กันแล้ว ประมาณ 2 ชั่วโมงแม่ปลาก็จะออกไข่หมด เมื่อยก กรงลวดออกจากกระชังผ้าไนลอนแก้ว (พ่อ-แม่ปลาติดออกมาด้วย) จะพบว่ามีไข่ปลาจมอยู่ที่ก้นกระชังผ้าเป็นจำนวนมาก ควรแยกไข่ปลาไปฟักในกระชังผ้าใบอื่น เพื่อไม่ให้ไข่ทับถมกันจนแน่นเกินไป ไข่ปลาจะฟักออกเป็นตัวภายในเวลา8-12 ชั่วโมง แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิของน้ำและอากาศ ถ้าอุณหภูมิสูง จะทำให้ไข่ฟักออกเป็นตัวเร็วกว่าอุณหภูมิต่ำ


ถ้าหากไม่สามารถหากรงลวดและกระชังไนลอนได้ เราก็สามารถเพาะขยายพันธุ์ปลาตะเพียนขาวในบ่อผสมพันธุ์ได้เลย (บ่อดินขนาด 100 ตารางเมตร บ่อซีเมนต์ 10 ตารางเมตร) ถ้าเป็นบ่อซีเมนต์ 10 ตารางเมตร ใช้พ่อ-แม่ปลาในอัตราส่วน ตัวเมีย 3 ตัว ต่อตัวผู้ 5 ตัว เตรียมบ่อเพาะขยายพันธุ์โดยการเปลี่ยนน้ำใหม่ประมาณครึ่งบ่อ การปล่อยพ่อแม่ปลาที่คัดไว้แล้วลงในบ่อ ควรปล่อยในตอนเย็น หลังจากนั้นก็ปล่อยน้ำให้ไหลลงบ่อตลอดเวลา พ่อ-แม่ปลาจะเริ่มผสมพันธุ์และวางไข่ในเวลาประมาณ 04.00-05.00 น. ของวันรุ่งขึ้น ในขณะที่ปลาตะเพียนกำลังผสมพันธุ์และวางไข่นั้น ปลาจะส่งเสียงร้องอุด ๆ ตลอดเวลาและจะไล่เคล้าเคลียกันเป็นฝูงในวันรุ่งขึ้น ต้องจับพ่อ-แม่ปลาขึ้นจากบ่อ ทิ้งให้ไข่ที่ได้รับการผสมพันธุ์แล้วฟักเป็นตัวภายในบ่อ และเมื่อลูกปลามีอายุได้ประมาณ 15 วัน ต้องนำลูกปลาไปเลี้ยงในบ่ออนุบาลต่อไป (วิธีนี้เราจะได้ลูกปลาจำนวนไม่แน่นอน คืออัตราการอดของลูกปลามีน้อย)


การอนุบาลลูกปลาตะเพียนในกระชังผ้าไนลอนแก้ว ในระยะแรกประมาณ 3-5 วันนั้น นับว่าเป็นวิธีที่ดี เพราะสามารถดูแลได้ใกล้ชิดกว่าปล่อยไว้ในบ่อดิน เพราะถ้าผู้เลี้ยงไม่สามารถดูแลปลาได้ใกล้ชิดแล้วจะไม่รู้ว่าลูกปลาที่กำลังอนุบาลอยู่นั้นเหลือน้อยเพียงใด อีกประการหนึ่งการอนุบาลลูกปลาในกระชังผ้าดังกล่าว สามารถมองเห็นลูกปลาได้ถนัดตั้งแต่ผิวน้ำจนถึงบริเวณก้นกระชัง ทำให้เห็นได้ชัดเจนว่าลูกปลาตายมากน้อยเพียงใด ซึ่งจะหาวิธีแก้ไขได้สะดวก ทั้งยังสามารถคะเนปริมาณอาหารที่ให้ในแต่ละครั้งได้ด้วย ว่ามีประมาณมากน้อยเพียงพอหรือไม่เพียงใด

การอนุบาลลูกปลา

1. ลูกปลาที่ฟักออกมาเป็นตัวในระยะแรกจะมีถึงไข่ติดอยู่ ไม่ต้องให้อาหาร
2. ลูกปลาซึ่งมีอายุระหว่าง 3-5 วัน ควรให้อาหารพวกไข่ต้มเอาเฉพาะไข่แดงมาละลายน้ำให้ลูกปลากินเป็นอาหาร วันละ 3 เวลา เช้า กลางวัน และเย็น
3. หลังจากนั้นแล้ว ควรนำไปเลี้ยงในบ่ออนุบาล ขนาด 200-400 ตารางเมตร หรือบ่อที่มีน้ำที่มากกว่านี้ก็ได้หากต้องการทำเป็นการค้าน้ำลึกไม่เกิน 1 เมตร บ่ออนุบาล
ดังกล่าวนี้ใช้เลี้ยงลูกปลาวัยอ่อนจนโตขนาดลำตัวยาว 5-7 เซนติเมตรอาหารที่ใช้เลี้ยงลูกปลาระยะนี้ ประกอบด้วย ปลาป่น กากถั่ว รำ ในอัตราส่วน ปลาป่น 1 ส่วน กากถั่ว 1 ส่วน และรำ 2 ส่วน การให้อาหารควรใช้วิธีโรยให้ทั่วบ่อ วันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น ในระยะแรก ๆ ของการปล่อยลูกปลาจะไม่เห็นลูกปลาขึ้นมากิน แต่หลังจากปล่อยไปแล้วประมาณ 2 สัปดาห์ ลูกปลาจะโตขึ้นจนเห็นได้ชัด ขณะที่ลอยตัวขึ้นมากินอาหารที่โรยไว้เมื่อลูกปลามีขนาดความยาวประมาณ 5-7 ซม. ต้องย้ายลูกปลาเหล่านี้ลงเลี้ยงในบ่อเลี้ยง (บ่อดินขนาด 400 ตารางเมตรขึ้นไปจนถึงขนาด 1 ไร่) ปล่อยในอัตรา 2-3 ตัวต่อหนึ่งตารางเมตร

การเลี้ยงปลาใหญ่

ปลาที่จะเลี้ยงจนโตได้ขนาดตามที่ต้องการ นอกจากใช้อาหารธรรมชาติซึ่งมีอยู่ในบ่อ ผู้เลี้ยงจำเป็นต้องให้อาหารสมทบเพิ่มเติม เพื่อเป็นการเร่งให้ปลามีอัตราการเจริญเติบโตเร็วขึ้น อาหารสมทบดังกล่าวได้แก่
- แหนเป็ดและไข่น้ำ (ไข่น้ำเป็นพืชที่เกิดขึ้นลอยอยู่บนผิวน้ำปะปนกับพวกจอกแหน มีลักษณะเป็นเม็ดกลม ๆ ขนาดเท่า ๆ กับสาคู เม็ดเล็กที่ยังไม่แช่น้ำ มีสีค่อนไปทางเขียวอ่อน ชาวอีสานเรียกว่า "ผัม") ใช้โปรยให้กินสด ๆ 
- เศษผัก ผักบุ้ง ผักกาดขาว และเศษผักต่าง ๆ โดยวิธีต้มให้เปื่อยผสมกับรำหรือปลายข้าวที่ต้มสุก
- กากถั่วเหลือง กากถั่วลิสง ใช้แขวนหรือใส่กระบะไม้ไว้ในบ่อ
- ส่วนอาหารจำพวกเนื้อสัตว์ หรือสัตว์ที่มีชีวิต เช่น ตัวไหม ปลวก ไส้เดือน หนอน มด ฯลฯ ใช้โปรยให้กิน พวกเครื่องในและเลือดของสัตว์ต่าง ๆ เช่น หมู วัว ควาย ใช้บดผสมคลุกเคล้ารำและปลายข้าวซึ่งต้มสุกแล้ว นำไปใส่ไว้ในกระบะไม้ในบ่อการให้อาหาร ให้วันละครั้ง ในตอนเช้าหรือตอนเย็น ครั้งละประมาณ 5% ของน้ำหนักปลาที่เลี้ยง ถ้าให้มากเกินไป เศษอาหารที่เหลือจะทำให้น้ำเน่าเสีย

การเจริญเติบโต

ลูกปลาจะเจริญเติบโตไม่เท่ากัน จำเป็นต้องคัดปลาที่มีขนาดไล่เลี่ยเลี้ยงในบ่อเดียวกัน เพราะถ้าเลี้ยงรวมกัน จะทำให้ลูกปลาที่เล็กกว่าเติบโตได้ไม่เท่าที่ควร และเมื่อปลามีขนาดโตขึ้น ต้องแบ่งไปเลี้ยงบ่ออื่นอย่าปล่อยให้อยู่แน่นเกินไป เพราะปลาจะไม่เจริญเติบโตเท่าที่ควร ปลาตะเพียนขาวซึ่งใช้เวลาเลี้ยงประมาณ 6 เดือนนั้น จะมีน้ำหนักประมาณ 3-4 ตัว ต่อ 1 กิโลกรัม

ศัตรูและโรคพยาธิ

ศัตรูของปลาตะเพียนขาว ได้แก่ พวกปลากินเนื้อ เช่น ปลาช่อน ปลาชะโด ปลาดุก พวกกบ เขียด งู ฯลฯการเลี้ยงปลาตะเพียนขาว ต้องคอยระวังอย่าให้ปลาในบ่อมีปริมาณแน่นจนเกินไปหรือไม่ได้มีการถ่ายเทน้ำ เพราะจะทำให้เกิดเห็บปลาและหนอนสมอ อันเป็นพยาธิของปลา ซึ่งจะเกาะอยู่ตามกระพุ้งแก้มและตามลำตัวของปลา และอาจเป็นโรคอื่น ๆ ที่เกิดขึ้นจากเชื้อรา เชื้อบัคเตรี จะทำให้ปลาไม่เจริญเติบโตเท่าที่ควร หรืออาจถึงตายได้


ปัญหาอีกประการหนึ่ง คือ การลักขโมยซึ่งมีวิธีการหลายอย่าง เช่น ใช้ข่าย แห เบ็ด ลอบ ทำให้นักเลี้ยงปลาประสบการขาดทุนมามากรายแล้วผู้เลี้ยงควรติดตามแก้ไขอย่างใกล้ชิดด้วย

 

ที่มา sangputsorn.com
น่าสนใจครับพี่น้อง 
 
- INDIVIDUAL HEALTH INSURANCE PLANS

- COMPARING HEALTH INSURANCE OPTIONS

- ANDROID JELLY BEAN REVIEW

- HEALTH CARE OF YOURSELF EVERY DAY

edit @ 5 Feb 2013 11:09:29 by เจสสิก้า

Comment

Comment:

Tweet

you will need to GSfuyjfghr2015|you will have to GSfuyjfghr2015|you need to GSfuyjfghr2015|you simply must GSfuyjfghr2015|you have got to GSfuyjfghr2015|you must GSfuyjfghr2015|you've got to GSfuyjfghr2015|you have to GSfuyjfghr2015|you'll want to GSfuyjfghr2015|you will want to GSfuyjfghr2015|you should GSfuyjfghr2015|you really need to GSfuyjfghr2015|you'll have to GSfuyjfghr2015|one must GSfuyjfghr2015|you'll need to GSfuyjfghr2015|you must simply GSfuyjfghr2015|it is very important GSfuyjfghr2015|you must first GSfuyjfghr2015|it is important to GSfuyjfghr2015|it is advisable to GSfuyjfghr2015|learn how to GSfuyjfghr2015|to begin with GSfuyjfghr2015|you will GSfuyjfghr2015|one must always

#415 By http://americasboatingcourse.com/go.cfmhttp://www.americasboatingcourse.com/requestinfo.cfm (59.58.156.142|59.58.156.142) on 2015-07-10 23:50

Soon travel outside China before opening, may many Chinese tourists don't know about the Paris and other places you can use the unionpay card, you can completely don't have to bring cash

#414 By http://www.brwholesale.com/rlwholesale.asp (118.114.111.131|118.114.111.131) on 2015-03-24 07:22

֮鷨죬ڡ<a href="http://www.ptzihua.com/thread-2-1-1.html"></a> ֳоҰףիԼ®1948ڸʡ÷壬ŵ֮ΪЭ£н黭Ժ£Э黭Ժפ黭ʦ
http://www.ptzihua.com/thread-2-1-1.html

#413 By (222.77.229.132|222.77.229.132) on 2015-03-23 01:33

hi
it's good posting.
http://ok.xyz2014.info

#412 By http://ok.xyz2014.info (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-19 17:27

hi
that's nice posting.
http://ok.xyz2015.info

#411 By http://ok.xyz2015.info (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-08 17:49

Is that true? Ill spread this information. Anyway, good posting.
http://ok.xyz2015.info

#410 By http://ok.xyz2015.info (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-08 05:18

Is that true? Ill spread this information. Anyway, nice posting.
http://ok.dbt.xyz

#409 By http://ok.dbt.xyz (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-08 02:44

hello
it's good posting.
http://ok.dbt.tw

#408 By http://ok.dbt.tw (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-08 00:51

Is that true? Ill spread this information. Anyway, good posting.
http://ok.xyz2015.info

#407 By http://ok.xyz2015.info (103.40.100.175|103.40.100.175) on 2014-12-07 04:22

<a href="http://www.mrlousmen.com/">ʥݥ쥪`48MM</a>

#406 By http://www.metaldelirium.com/c-86.html (59.58.137.252|59.58.137.252) on 2014-10-31 04:29

<a href="http://www.mrlousmen.com/c-30">ǥڥǥ</a>

#405 By http://www.actualizao.net/category-75.html (59.58.137.252|59.58.137.252) on 2014-10-29 18:57

<a href="http://www.sellusedcomics.com/ե-Хå-ե-åХå-c-185_193.html">ե åХå</a>

#404 By http://www.jaunesoleil.com/--c-17.html (117.26.201.197|117.26.201.197) on 2014-10-27 17:14

<a href="http://www.ams-consultancy.com/%E5%BA%A7%E6%A4%85%E5%AD%90-c-102_110.html">? </a>

#403 By http://www.nomoneydownprograms.com/%E3%82%A2%E3%83%B3%E3%83%97-c-9.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-12 18:56

<a href="http://www.hardlinegraphics.net/%E3%83%AC%E3%82%A4%E3%83%B3%E3%83 %8F%E3%83%83%E3%83%88-c-4_15_116.html"> ñ 쥤ϥå</a>

#402 By http://www.nomoneydownprograms.com/%E3%82%AB%E3%83%A1%E3%83%A9-c-194.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-10 02:52

<a href="http://www.lhxye.com/%E3%82%BF%E3%83%95-tough-c-218.html"> `Хå</a>

#401 By http://www.myslackline.com/%E3%82%AE%E3%82%AA%E3%83%8D-guionnet-c-398.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-09 15:53

<a href="http://www.scottstandridge.com/%E3%83%87%E3%82%B9%E3%82%AF-c-187.html">http://www.scottstandridge.com/%E3%83%87%E3%82%B9%E3%82%AF-c-187.html</a>

#400 By http://www.nomoneydownprograms.com/%E3%82%A2%E3%83%B3%E3%83%97-c-9.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-06 00:35

<a href="http://www.100daysontheyukon.com/aniary-%E3%82%A2%E3%83%8B%E3%82%A2%E3%83%AA-%E3%82%A2%E3%83%8B%E3%82%A2%E3%83%AA%E3%83%BC-amys800-%E3%82%A2%E3%82%A4%E3%83%87%E3%82%A3%E3%82%A2%E3%83%AB%E3%82%A2%E3%83%B3%E3%83%86%E3%82%A3%E3%83%BC%E3%82%AF%E3%83%AC%E3%82%B6%E3%83%BC-%E3%82%A4%E3%83%8E%E3%83%99%E3%83%BC%E3%82%B7%E3%83%A7%E3%83%B3%E3%82%AF%E3%83%A9%E3%83%83%E3%83%81%E3%83%90%E3%83%83%E3%82%B0-%E5%85%A85%E8%89%B2-an006-%E6%9C%80%E5%AE%89%E5%80%A4%E5%AE%9A%E7%95%AA%E4%BA%BA%E6%B0%97-p-6187.html">aniary ˥ ˥` AMYS800 ǥ륢ƥ`쥶` Υ٩`󥯥åХå ȫ5ɫ AN006 ˚</a>

#399 By http://www.joescuteclub.com/%E3%82%AE%E3%82%AA%E3%83%8D-guionnet-c-370.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-04 18:14

<a href="http://www.stephanedesormiers.com/%E9%9B%BB%E5%8B%95%E3%81%8A%E3 %82%8D%E3%81%97%E5%99%A8new%E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97%E3%81%A1%E3%82%83 %E3%82%93%E5%81%A5%E5%BA%B7%E7%AE%A1%E7%90%86%E3%83%A1%E3%82%BF%E3%83%9C %E5%AF%BE%E7%AD%96%E3%81%AB%E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97%E9%87%91-%E5%A4 %A7%E6%A0%B9%E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97-%E3%83%80%E3%82%A4%E3%82%B3%E3 %83%B3%E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97-%E3%81%A0%E3%81%84%E3%81%93%E3%82%93 %E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97-%E3%81%8A%E3%82%8D%E3%81%97%E3%81%A1%E3%82 %83%E3%82%93%E6%A5%BD%E3%80%85-%E5%A4%A7%E6%A0%B9-%E5%B1%B1%E8%8A%8B-%E3 %81%AB%E3%82%93%E3%81%98%E3%82%93-%E3%83%AA%E3%83%B3%E3%82%B4-p- 194.html">늄ӤNEW󽡿᥿܌ߤˤ 󤪤 󤪤 S ɽ ˤ󤸤 å ߤ ե ˚ݣSALE</a>

#398 By http://www.djcashdropthetrack.com/ (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-02 14:33

<a href="http://www.repentbelieve.com/%E3%82%B7%E3%83%A3%E3%83%BC%E3%83%97- sharp-hjy20gxc-%E3%83%9B%E3%83%83%E3%83%88%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9A%E3 %83%83%E3%83%88-2%E7%95%B3%E7%9B%B8%E5%BD%93-%E3%83%99%E3%83%BC%E3%82%B8 %E3%83%A5%E7%B3%BB-%E3%83%95%E3%83%A9%E3%83%83%E3%83%88-%E3%83%9E%E3%82 %A4%E3%83%A4%E3%83%BC%E8%AA%BF-2014%E4%BA%BA%E6%B0%97%E3%82%BB%E3%83%BC %E3%83%AB-p-1331.html">` SHARP HJ-Y20GX-C ۥåȥ`ڥå 2൱ ٩`ϵ եå ޥ`{ 2014˚ݥ`</a>

#397 By http://www.lhxye.com/%E5%AF%8C%E5%A3%AB%E9%80%9A%E3%82%BC%E3%83%8D%E3%83%A9%E3%83%AB-asz71c2-%E3%82%A8%E3%82%A2%E3%82%B3%E3%83%B3-nocria-z%E3%82%B7%E3%83%AA%E3%83%BC%E3%82%BA-%E5%86%B7%E6%88%BF-2030%E7%95%B3-%E6%9A%96%E6%88%BF-1923%E7%95%B3bfont-colorff00 (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-09-02 11:28

hi
that's nice posting.
http://dvd.xyzs.info

#396 By http://dvd.xyzs.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-28 15:48

<a hrefs="http://www.oakgrovemusic.com/%E3%82%AC%E3%82%B9%E7%B5%A6%E6%B9%AF%E5%99%A8-%E3%82%AC%E3%82%B9%E3%81%B5%E3%82%8D%E7%B5%A6%E6%B9%AF%E5%99%A8-c-26.html">o դo Lθ?Х󥹸</a>

#395 By http://www.cm688.com/ (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-22 01:19

<a href="http://www.theaugustteens.com/baggex-%E3%83%90%E3%82%B8%E3%82%A7%E3%83%83%E3%82%AF%E3%82%B9-c-283.html">BAGGEX ADVANCE</a>

#394 By http://www.catrionaholt.com/ (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-20 20:47

<a hrefs="http://www.unadepiratas.com/%E8%A3%BD%E8%8F%93-%E3%81%8A%E3%82%84%E3%81%A4-c-15.html">åե uǑ </a>

#393 By http://www.oakgrovemusic.com/%E3%82%AC%E3%82%B9%E7%82%8A%E9%A3%AF%E5%99%A8-c-71.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-20 03:58

ʥ`ΤǤȤޤ Anonimo ҎˤꡢtΥ ⥸`λäˤʤä٤ʄӤڴܞޤҡ 6 ǥΤˤʤΥ饦ԒǤΤ褦 2004 Militare ȱoΤrӋȤˤ򳬤ƥɥХ ΥդΥץå ܥ󡣤Υ祹` `פ؏դϡSN 1 ˮкˮܥåȤҪؤˮûպΥΤƤ륪`ꥢu2002 10 9 աƤ뤪ӤΤ褦ʥ饸 2100 `ȥ s ȽӾA줿ˮֹͣ Anonimo Millemetri ΤĤ򺬤܇IOޤσ줿ȤΤǾ޴ʥvBƤͨų˽_жҪؤΤᡣʤϤˤ⤫餺ʤФкԪؤη餯g˴_J˳ɹȤҊƤȻ餫ˤޤˤڲȫLڤ򛷻ޤ\ Anonimo ˤꡢ definitily 򤵤ˤ줿tΥ ⥸`vBƤλûܞԥ``줿ӤΤΤΤǤ
http://www.austinhealeywa.org.au/feifrep/casio/index.html

#392 By http://www.austinhealeywa.org.au/feifrep/casio/index.html (192.187.115.140|192.187.115.140) on 2014-08-18 04:10

hi
that's good posting.
http://dvd.xyz2016.info

#391 By http://dvd.xyz2016.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-14 17:37

hello
it's good posting.
http://dvd.xyz2011.info

#390 By http://dvd.xyz2011.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-14 14:56

Is that true? Ill spread this information. Anyway, nice posting.
http://dvd.dbt.xyz

#389 By http://dvd.dbt.xyz (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-14 08:28

<a href="http://www.growfastservices.com/">۩`२ vBƷ</a>

#388 By http://www.costadelsolhotelreviews.com/ (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-09 01:59

<a hrefs="http://www.alexispierrelouis.com/%E3%82%AA%E3%83%95%E3%82%A3%E3%82%B9%E5%AE%B6%E5%85%B7-c-1.html">http://www.alexispierrelouis.com/%E3%82%AA%E3%83%95%E3%82%A3%E3%82%B9%E5%AE%B6%E5%85%B7-c-1.html</a>

#387 By http://www.kevproject.com/%E7%82%8A%E9%A3%AF%E5%99%A8-c-78.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-05 07:33

<a hrefs="http://www.kevproject.com/ih%E8%AA%BF%E7%90%86%E5%99%A8-c-86.html">IH{ `</a>

#386 By http://www.tulsarosebowl.com/%E3%81%9D%E3%81%AE%E4%BB%96-c-4.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-08-03 12:21

Is that true? Ill spread this information. Anyway, good posting.
http://dvd.xyzdvd.net

#385 By http://dvd.xyzdvd.net (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-02 10:36

hi
it's nice posting.
http://dvd.xyz2020.info

#384 By http://dvd.xyz2020.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-02 09:07

Is that true? Ill spread this information. Anyway, nice posting.
http://dvd.xyz66.info

#383 By http://dvd.xyz66.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-02 02:35

hi
it's nice posting.
http://dvd.xyz2010.info

#382 By http://dvd.xyz2010.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-08-02 00:52

<a href="http://www.limdownloads.com/lee-%E3%83%AA%E3%83%BC-c-329.html">` square</a>

#381 By http://www.nychunt.com/%E3%81%9D%E3%81%AE%E4%BB%96-c-273.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-07-28 17:08

<a href="http://www.traineenettverket.com/%E3%82%AC%E3%82%B9%E7%B5%A6%E6%B9%AF%E5%99%A8-%E3%82%AC%E3%82%B9%E3%81%B5%E3%82%8D%E7%B5%A6%E6%B9%AF%E5%99%A8-c-22.html">o դo Iڱڒ</a>

#380 By http://www.jaxdistributing.com/ (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-07-19 18:14

<a href="http://www.2handporn.com/porter-essential-designs-c-95.html">PORTER ESSENTIAL DESIGNS</a>

#379 By http://www.2handporn.com/beaure-%E3%83%B4%E3%83%A5%E3%83%AC-c-61_209.html (192.151.150.106|192.151.150.106) on 2014-07-11 00:10

<a href="http://www.laternerita.com/%E3%82%A2%E3%83%93%E3%83%AC%E3%83%83%E3%82%AF%E3%82%B9-avirex-c-2.html">ӥå ݥ</a>

#378 By http://www.vianocturna.net/%E3%82%AC%E3%82%B9%E7%82%8A%E9%A3%AF%E5%99%A8-c-81.html (216.244.80.58|216.244.80.58) on 2014-07-09 22:24

<a href="http://www.elxi-tzelepis.com/%E3%82%AB%E3%83%BC%E3%83%9A%E3%83%83%E3%83%88%E4%B8%AD%E4%BA%AC%E9%96%93-c-13.html">`ڥåоg 4.5</a>

#377 By http://www.waeronautica.com/%E3%83%AA%E3%83%A2%E3%83%AF-rimowa-c-143.html (216.244.77.226|216.244.77.226) on 2014-07-08 13:18

<a href="http://www.tjysmetal.com/%E3%83%A9%E3%82%B2%E3%83%83%E3%82%B8%E3%83%AC%E3%83%BC%E3%83%99%E3%83%AB-%E5%90%89%E7%94%B0%E3%82%AB%E3%83%90%E3%83%B3-luggage-label-c-49.html">饲å`٥ 參Х ѥ`å</a>

#376 By http://www.certifying-examination.com/-c-104_111_121.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-07-08 09:02

<a href="http://www.rudranevatia.com/%E3%83%8B%E3%83%A5%E3%83%BC%E3%83%90%E3%83%A9%E3%83%B3%E3%82%B9-new-balance-c-132.html">New Balance ˥å</a>

#375 By http://www.gaoke88.com/%E3%82%B8%E3%82%A7%E3%82%A4%E3%82%B3%E3%83%96-c-227.html (216.244.77.226|216.244.77.226) on 2014-07-08 05:03

ʤΤg`ʤxˡ쥪όgH˴ȡäͬ뤵ؤäLեǤޤΥƥåϤޤϷ˽ńُ뤹뤳Ȥˤäơå åפvS_ʤĤMƤȡѥ΁Ȼʲ֤֥Ʌf񡢤⤦һȡؤ˥եåˤäƥץ󤬛QޤޤLouis 륤????ȥΥ٥Ȥȡ뤵ޤޤʥ򤹤뤳ȤǤޤ˥˩`ϡˤȽYϤҪޤ
http://www.cartagena.com/count/casio/index.html

#374 By http://www.cartagena.com/count/casio/index.html (192.187.115.140|192.187.115.140) on 2014-07-07 18:12

<a href="http://www.simulationsintl.com/%E3%82%AA%E3%83%BC%E3%82%AF%E3%83%AA%E3%83%BC-oakley-c-8.html">`` DUCATI</a>

#373 By http://www.eclarus.com/ (192.151.150.106|192.151.150.106) on 2014-07-07 07:11

<a href="http://www.lr3webdesign.com/%E3%83%97%E3%83%AD%E3%83%86%E3%82%AB-proteca-c-63_105.html">http://www.lr3webdesign.com/%E3%83%97%E3%83%AD%E3%83%86%E3%82%AB-proteca-c-63_105.html</a>

#372 By http://www.vitasoil.com/%E3%83%AD%E3%83%B3%E3%83%AF%E3%83%B3%E3%82%BAlone-ones-c-13.html (192.151.150.106|192.151.150.106) on 2014-07-07 02:58

<a href="http://www.cfusionwebdesign.com/%E3%82%A2%E3%82%AF%E3%82%BB%E3%82%B5%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%85%95%E6%99%82%E8%A8%88-c-153.html">http://www.cfusionwebdesign.com/%E3%82%A2%E3%82%AF%E3%82%BB%E3%82%B5%E3%83%AA%E3%83%BC-%E8%85%95%E6%99%82%E8%A8%88-c-153.html</a>

#371 By http://www.2handporn.com/solatina-%E3%82%BD%E3%83%A9%E3%83%81%E3%83%8A-c-61_78.html (192.151.150.106|192.151.150.106) on 2014-07-07 02:19

<a href="http://www.ukgeocache.com/%E3%83%87%E3%82%A3%E3%82%B7%E3%82%BA%E3%82%B9%E3%83%AA%E3%83%83%E3%82%AF-dissizitdissizslix-c-11.html">ǥå Footwear</a>

#370 By http://www.jevaisvousaider.com/%E6%9E%97%E4%BA%94-hayashigo-c-155.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-07-06 11:57

Is that true? Ill spread this information. Anyway, nice posting.
http://103.xyz2016.info

#369 By http://103.xyz2016.info (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-07-05 20:55

Is that true? Ill spread this information. Anyway, good posting.
http://103.dbt.tw

#368 By http://103.dbt.tw (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-07-05 18:24

hello
it's good posting.
http://www.dbt.xyz

#367 By http://www.dbt.xyz (118.99.21.41|118.99.21.41) on 2014-07-05 15:48

<a href="http://www.walkintheparkpictures.com/%E3%83%86%E3%82%A3%E3%83%95%E3%82%A1%E3%83%8B%E3%83%BC-tiffany-c-352.html">ƥե˩` ڥ</a>

#366 By http://www.imparare-a-guadagnare.com/%E7%BE%8E%E9%A1%94%E5%99%A8-c-17.html (192.187.108.250|192.187.108.250) on 2014-07-05 10:59